tek4

Review 21 bài học cho thế kỉ 21 - cuốn sách làm bạn thay đổi suy nghĩ về thế giới

by - September. 25, 2021
Kiến thức
<p style="text-align: justify;">Con người ch&uacute;ng ta đang trải qua thời kỳ ph&aacute;t triển nhanh nhất trong lịch sử nh&acirc;n loại. Ch&uacute;ng ta phải mất h&agrave;ng triệu năm để c&aacute;c Homo Sapiens tiến h&oacute;a từ những cơ thể đơn b&agrave;o, mất h&agrave;ng ng&agrave;n năm tiếp theo để biết đến n&ocirc;ng nghiệp, biết đến m&aacute;y m&oacute;c, nhưng chỉ mất v&agrave;i chục năm để tạo ra những cỗ m&aacute;y c&oacute; khả năng chiến thắng cả tr&iacute; tuệ của con người trong nhiều lĩnh vực. Ch&iacute;nh sự biến đổi nhanh ch&oacute;ng n&agrave;y đ&atilde; l&agrave;m cuộc sống hiện đại của ch&uacute;ng ta đảo lộn v&agrave; ẩn chứa qu&aacute; nhiều mối lo ngại khiến ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng thể y&ecirc;n giấc. C&aacute;c Homo Sapiens trước đ&acirc;y chỉ phải đối mặt với những vấn đề lũ lụt, thời tiết, c&aacute;i ăn, c&aacute;i mặc, những vấn đề m&agrave; thường chỉ ảnh hưởng đến v&agrave;i người hoặc nh&oacute;m người th&igrave; giờ phải đối mặt với h&agrave;ng loạt c&aacute;c nguy cơ hủy diệt mang t&iacute;nh to&agrave;n cầu. Đ&oacute; l&agrave; chủ nghĩa khủng bố, l&agrave; nguy cơ chiến tranh hạt nh&acirc;n, biến đổi kh&iacute; hậu v&agrave; những đứt g&atilde;y của khoa học c&ocirc;ng nghệ. Vậy th&igrave; &ldquo;Cho đến nay, đ&acirc;u l&agrave; những th&aacute;ch thức lớn nhất v&agrave; những thay đổi quan trọng nhất? Ch&uacute;ng ta n&ecirc;n ch&uacute; &yacute; v&agrave;o điều g&igrave;? Ch&uacute;ng ta n&ecirc;n dạy trẻ em điều g&igrave;?&rdquo;. Đ&oacute; l&agrave; những c&acirc;u hỏi được đặt ra v&agrave; được t&aacute;c giả Yuval Noah Harari trả lời trong cuốn s&aacute;ch mới nhất của &ocirc;ng với nhan đề &ldquo;21 Lessons for the 21<sup>st</sup>Century&rdquo; hay bản dịch tiếng Việt l&agrave;: "21 b&agrave;i học cho thế kỷ 21".</p> <p><img style="width: 100%;" src="http://tek4vn.2soft.top/public_files/21-bai-hoc-png-1" alt="21-bai-hoc" /></p> <p style="text-align: justify;">"21 b&agrave;i học cho thế kỷ 21" l&agrave; sự tiếp nối cho hai cuốn s&aacute;ch thuộc h&agrave;ng kinh điển kh&aacute;c của ch&iacute;nh Yuval Noah Harari. Nếu như &ldquo;Sapiens&rdquo; l&agrave; cuốn s&aacute;ch đề cập đến qu&aacute; khứ v&agrave; &ldquo;Homo Deus&rdquo; đề cập đến tương lai th&igrave; t&aacute;c phẩm mới nhất n&agrave;y của &ocirc;ng lại b&agrave;n về thực tại. B&agrave;n về những vấn đề m&agrave; con người đang phải đối mặt. N&oacute; đề cập trực diện những vấn đề c&oacute; t&iacute;nh to&agrave;n cầu nhưng rất s&aacute;t sườn với số đ&ocirc;ng người đọc.</p> <h2>C&uacute; đ&aacute;nh v&agrave;o ảo tưởng h&ograve;a b&igrave;nh, thịnh vượng</h2> <p style="text-align: justify;">Mở đầu đập ngay v&agrave;o mắt độc giả đ&oacute; l&agrave; một c&uacute; "đ&aacute;nh" như t&aacute;t nước v&agrave;o mặt của Harari. C&oacute; lẽ mới đọc tựa đề cuốn s&aacute;ch c&oacute; lẽ ch&uacute;ng ta ai cũng nghĩ rằng chắc hẳn t&aacute;c giả muốn khuy&ecirc;n bảo, dạy dỗ một điều g&igrave; đ&oacute; đ&acirc;y. Nhưng thực sự lại kh&ocirc;ng phải vậy, Harari chỉ đưa ra một c&uacute; đ&aacute;nh đầu ti&ecirc;n v&agrave;o tỉnh thức của ch&uacute;ng ta. Cuộc sống &ecirc;m ấm v&agrave; sung t&uacute;c của ch&uacute;ng ta ng&agrave;y nay, cuộc sống c&oacute; vẻ "an to&agrave;n, h&ograve;a b&igrave;nh, thịnh vượng" của ch&uacute;ng ta thực ra chỉ l&agrave; một ảo gi&aacute;c v&agrave; n&oacute; đang tr&agrave;n đầy c&aacute;c nguy cơ. Sẽ ra sao nếu xảy ra chiến tranh hạt nh&acirc;n, chiến tranh sinh học, một vị l&atilde;nh đạo quốc gia n&agrave;o đ&oacute; nổi kh&ugrave;ng hoặc muốn ph&acirc;n chia lại trật tự thế giới? Sẽ ra sao nếu kh&iacute; hậu biến đổi đến mức con người bất khả lay chuyển, v&agrave; c&agrave;ng ng&agrave;y ch&uacute;ng ta c&agrave;ng kh&ocirc;ng nhận thức r&otilde; vấn đề. V&agrave; cuối c&ugrave;ng c&aacute;c đứt g&atilde;y (như dịch giả sử dụng) về c&ocirc;ng nghệ sẽ t&aacute;c động như thế n&agrave;o đến cuộc sống của từng c&aacute; thể, từng d&acirc;n tộc trong thế kỷ n&agrave;y. Đ&oacute; l&agrave; 3 g&aacute;o nước lạnh buốt dội l&ecirc;n c&aacute;c tham vọng v&agrave; ảo tưởng của con người.</p> <p><img class=" wp-image-5331 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21_3.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21_3" width="606" height="341" /></p> <p style="text-align: justify;">Chiến tranh hạt nh&acirc;n v&agrave; biến đổi kh&iacute; hậu c&oacute; thể đ&atilde; c&oacute; những dấu hiệu r&otilde; r&agrave;ng tuy nhi&ecirc;n n&oacute; cũng đ&atilde; được biết đến từ h&agrave;ng chục năm trước v&agrave; c&oacute; lẽ vẫn c&ograve;n qu&aacute; xa vời với nhiều người, nhiều quốc gia. C&oacute; lẽ với người Việt Nam, người Ấn Độ hiện nay, những vấn đề đ&oacute; cũng chẳng quan trọng bằng c&aacute;i ăn, c&aacute;i mặc. Nhưng những biến đổi đột ngột về c&ocirc;ng nghệ c&oacute; lẽ đang t&aacute;c động gần hơn bao giờ hết đối với hầu hết mọi người. Do đ&oacute; 2 chương tiếp theo t&aacute;c giả tập trung v&agrave;o những vấn đề sống c&ograve;n do những biến đổi về mặt c&ocirc;ng nghệ, đ&oacute; l&agrave; vấn đề việc l&agrave;m v&agrave; tự do với hai c&acirc;u hỏi lớn: nếu m&aacute;y m&oacute;c thay thế được con người hiện tại th&igrave; con người l&agrave;m g&igrave;? v&agrave; liệu con người c&oacute; thật sự c&oacute; sự tự do khi lệ thuộc v&agrave;o c&ocirc;ng nghệ hay kh&ocirc;ng?</p> <p style="text-align: justify;">Thật vậy, con người hiện nay đang đối mặt với những vấn đề lớn khủng khiếp về việc l&agrave;m. &Ocirc;ng cha ta đ&atilde; từng mất những việc l&agrave;m tay ch&acirc;n v&agrave;o tay m&aacute;y m&oacute;c, nhưng vẫn sống tốt, vẫn c&oacute; những c&ocirc;ng việc kh&aacute;c để l&agrave;m, nhưng ch&uacute;ng ta v&agrave; con ch&aacute;u ch&uacute;ng ta th&igrave; sao? Với những bước tiến cực nhanh của c&ocirc;ng nghệ hiện nay, thậm ch&iacute; gần như 90% số việc l&agrave;m hiện tại sẽ biến mất trong khoảng 30 năm nữa. Sẽ c&oacute; những việc l&agrave;m kh&aacute;c sinh ra, nhưng liệu con người c&oacute; kịp th&iacute;ch nghi để học hỏi l&agrave;m những c&ocirc;ng việc kh&aacute;c hay kh&ocirc;ng? Ch&uacute;ng ta đ&atilde; từng phải mất 5 năm để học c&aacute;c kỹ năng của những nh&acirc;n vi&ecirc;n b&aacute;n h&agrave;ng, của luật sư, chuy&ecirc;n vi&ecirc;n tư vấn t&agrave;i ch&iacute;nh, nhưng những c&ocirc;ng việc đ&oacute; đang biến mất, v&agrave; sẽ c&oacute; thể mất th&ecirc;m 5 năm để chuyển nghề học lập tr&igrave;nh cho ra ng&ocirc; ra khoai, nhưng sẽ ra sao khi chỉ chục năm tới, c&aacute;c thuật to&aacute;n của ch&uacute;ng ta c&oacute; thể tự động lập tr&igrave;nh ra chương tr&igrave;nh chỉ cần dựa tr&ecirc;n m&ocirc; tả m&agrave; kh&ocirc;ng cần c&oacute; bất cứ sự can thiệp n&agrave;o của con người. R&otilde; r&agrave;ng, con người c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng được đ&ograve;i hỏi nhanh hơn, v&agrave; li&ecirc;n tục phải thay đổi để học hỏi c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng nhiều c&aacute;c kỹ năng phức tạp. Giờ đ&acirc;y ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng thể ổn định một c&ocirc;ng việc trong suốt cuộc đời được nữa. C&oacute; qu&aacute; nhiều sự thay đổi đang th&uacute;c &eacute;p ch&uacute;ng ta phải li&ecirc;n tục học hỏi. Vậy th&igrave; liệu ch&uacute;ng ta c&oacute; khả năng li&ecirc;n tục thay đổi, li&ecirc;n tục học hỏi những c&aacute;i mới hay kh&ocirc;ng? V&agrave; liệu thể chất cũng như tinh thần của ch&uacute;ng ta c&oacute; chịu được cường độ thay đổi cao như vậy hay kh&ocirc;ng?</p> <p><img class=" wp-image-5333 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21_5.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21_5" width="614" height="409" /></p> <p style="text-align: justify;">Chưa kể đến việc, nếu ch&uacute;ng ta sống trong một quốc gia c&oacute; chế độ gi&aacute;o dục tốt như Phần Lan hay Thụy Điển, hoặc Đan Mạch th&igrave; nhiều khả năng ch&uacute;ng ta vẫn c&ograve;n cơ hội học tập khi được đ&agrave;i thọ bởi thuế từ c&aacute;c c&ocirc;ng ty kiểm so&aacute;t c&ocirc;ng nghệ trả để duy tr&igrave; khả năng l&agrave;m việc cho con người, để gi&uacute;p con người trong quốc gia đ&oacute; vẫn tiếp tục được học, được thay đổi một c&aacute;ch kh&ocirc;ng tốn chi ph&iacute; bổ sung ngo&agrave;i sức lực. Nhưng ở những đất nước kh&ocirc;ng được như vậy như Syria, Pakistan th&igrave; chuyện g&igrave; sẽ xảy ra? Trước đ&acirc;y những quốc gia như vậy sống nhờ nguồn sức lao động gi&aacute; rẻ với kỹ năng ch&acirc;n tay, m&agrave; kh&ocirc;ng nhiều nh&acirc;n c&ocirc;ng c&aacute;c nước ph&aacute;t triển chịu l&agrave;m, nhưng nay, họ c&oacute; thể bị thay thế bằng m&aacute;y m&oacute;c. V&agrave; tất nhi&ecirc;n, chẳng c&oacute; quốc gia n&agrave;o chịu bỏ tiền cho c&ocirc;ng d&acirc;n của những quốc gia kh&aacute;c học miễn ph&iacute; cả. Vậy những quốc gia n&agrave;y sẽ l&agrave;m g&igrave;? C&ocirc;ng d&acirc;n của họ liệu sẽ sống một cuộc sống dưới đ&aacute;y, tự cung tự cấp hoặc trở th&agrave;nh những bộ lạc kỳ lạ ở rừng Amazon hiện nay hay kh&ocirc;ng? Sự ch&ecirc;nh lệch sẽ c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng lớn, đến mức những quốc gia tụt hậu sẽ l&agrave; những lo&agrave;i tinh tinh trong mắt một lo&agrave;i người mới thượng đẳng hơn (do chỉnh sửa gen để trở l&ecirc;n khỏe hơn, đẹp hơn, th&ocirc;ng minh hơn). C&oacute; lẽ, những Homo Sapiens xấu số đ&oacute; sẽ như những tổ ti&ecirc;n trước đ&acirc;y của ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta, tự ti&ecirc;u biến hoặc trở th&agrave;nh một lo&agrave;i th&iacute; nghiệm cho ch&iacute;nh c&aacute;c lo&agrave;i thượng đẳng. Một viễn cảnh thực sự v&ocirc; c&ugrave;ng khủng khiếp.</p> <h2>Con người chi phối c&ocirc;ng nghệ hay c&ocirc;ng nghệ thao t&uacute;ng con người?</h2> <p style="text-align: justify;">Vậy c&ograve;n tự do th&igrave; sao? Liệu những lo&agrave;i Homo Sapiens thượng đẳng hơn c&oacute; tự do hay kh&ocirc;ng? C&acirc;u trả lời của Harari l&agrave; kh&ocirc;ng. Trong h&agrave;ng ng&agrave;n năm nay con người lu&ocirc;n đi t&igrave;m &yacute; nghĩa của sự sống, của cuộc đời, của &yacute; ch&iacute; tự do tuyệt đối. Nhưng những bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ra rằng, con người kh&ocirc;ng hề c&oacute; &yacute; ch&iacute; tự do tuyệt đối. Ch&uacute;ng ta l&agrave; một thực thể sinh học chạy c&aacute;c thuật to&aacute;n sinh h&oacute;a dưới t&aacute;c động đầu v&agrave;o của c&aacute;c yếu tố ngoại cảnh, c&aacute;c mẩu th&ocirc;ng tin ch&uacute;ng ta thu thập được h&agrave;ng ng&agrave;y. Khi ch&uacute;ng ta đọc b&aacute;o, lướt Facebook, ch&uacute;ng ta đang bị ảnh hưởng của ch&iacute;nh những th&ocirc;ng tin ch&uacute;ng ta thu được v&agrave; do đ&oacute;, ch&uacute;ng ta bị thao t&uacute;ng. Với kỷ nguy&ecirc;n th&ocirc;ng tin b&ugrave;ng nổ hiện nay, thậm ch&iacute; sẽ chẳng c&oacute; ch&uacute;t thời gian để xem liệu những th&ocirc;ng tin ch&uacute;ng ta thu được ấy c&oacute; đ&aacute;ng tin hay kh&ocirc;ng, c&oacute; phục vụ cho mục đ&iacute;ch của &yacute; ch&iacute; tự do của ch&uacute;ng ta hay kh&ocirc;ng. Về cơ bản ch&uacute;ng ta bị ch&iacute;nh c&aacute;c thuật to&aacute;n thao t&uacute;ng. Ch&uacute;ng ta trao quyền cho n&oacute; để cuộc sống ch&uacute;ng ta tiện lợi hơn, tuy nhi&ecirc;n khi đ&atilde; qu&aacute; quen với n&oacute;, thậm ch&iacute; ch&uacute;ng ta chẳng c&ograve;n biết suy nghĩ. "C&aacute;i g&igrave; kh&ocirc;ng biết ta tra Google", c&acirc;u n&oacute;i n&agrave;y c&oacute; quen thuộc kh&ocirc;ng ạ? Chắc chắn rồi. C&oacute; lẽ hiện nay nếu hỏi ch&uacute;ng ta thủ đ&ocirc; của Ba Lan hay Italia l&agrave; g&igrave;, chắc hẳn việc đầu ti&ecirc;n ch&uacute;ng ta l&agrave;m l&agrave; tra Google. Trước đ&acirc;y, hồi cấp 2, cấp 3 c&oacute; lẽ ch&uacute;ng ta đều thuộc l&agrave;u những c&aacute;i n&agrave;y. Nhưng khi đ&atilde; qu&aacute; quen với sự tiện dụng, ch&uacute;ng ta loại bỏ việc học n&oacute;. C&oacute; lẽ con người đang ng&agrave;y c&agrave;ng ngu dốt nhưng lại thiếu khi&ecirc;m nhường. Ch&uacute;ng ta đ&aacute;nh gi&aacute; qu&aacute; cao bản th&acirc;n, c&oacute; nhiều thứ ch&uacute;ng ta thực sự kh&ocirc;ng biết nhưng lại mang m&aacute;ng l&agrave; biết v&igrave; ch&uacute;ng ta từng thấy ở đ&acirc;u đ&oacute; rồi. Nhưng h&oacute;a ra cuối c&ugrave;ng ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng biết nhiều như ch&uacute;ng ta tưởng. Rồi đ&acirc;y ch&uacute;ng ta sẽ đối mặt với việc bị thao t&uacute;ng, bị theo d&otilde;i, bị gi&aacute;m s&aacute;t bởi những nh&agrave; nước độc t&agrave;i, bởi những tập đo&agrave;n si&ecirc;u cường c&ocirc;ng nghệ,v&agrave; một c&aacute;ch cực đoan hơn như bộ phim Ma trận, ch&uacute;ng ta sẽ bị thao t&uacute;ng t&acirc;m tr&iacute; trong một cỗ m&aacute;y m&ocirc; phỏng m&agrave; kh&ocirc;ng thể tho&aacute;t ra được.</p> <p><img class=" wp-image-5332 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21_4.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21_4" width="668" height="312" /></p> <h2>Cộng đồng, d&acirc;n tộc, văn minh v&agrave; t&ocirc;n gi&aacute;o</h2> <p style="text-align: justify;">Vậy con người cần l&agrave;m g&igrave;? Như c&aacute;ch giải quyết trước đ&acirc;y của tổ ti&ecirc;n ch&uacute;ng ta, ch&uacute;ng ta phải chung sức lại. Những tổ ti&ecirc;n Homo Sapiens của ch&uacute;ng ta đ&atilde; li&ecirc;n hợp th&agrave;nh c&aacute;c bộ lạc để săn bắt được nhiều hơn, để chống th&uacute; dữ tấn c&ocirc;ng, v&agrave; sau n&agrave;y l&agrave; li&ecirc;n hợp th&agrave;nh nh&agrave; nước để giải quyết c&aacute;c vấn đề về lũ lụt, về thời tiết, hoặc khai hoang... Những vấn đề hiện nay cũng đ&ograve;i hỏi con người phải chung sức th&agrave;nh một tập thể trung. Tuy nhi&ecirc;n, điều đ&oacute; l&agrave; kh&ocirc;ng dễ hoặc thậm ch&iacute; l&agrave; bất khả thi, trừ khi những vấn đề đ&atilde; xảy ra đến mức bất khả đảo ngược. Con người hiện nay vẫn đang d&ograve; dẫm trong c&aacute;c m&ocirc; h&igrave;nh nh&agrave; nước cũ, c&aacute;c m&ocirc; h&igrave;nh t&ocirc;n gi&aacute;o, chủ nghĩa d&acirc;n tộc cực đoan, khi ai cũng coi m&igrave;nh l&agrave; thượng đẳng, quốc gia, d&acirc;n tộc m&igrave;nh l&agrave; lo&agrave;i độc đ&aacute;o nhất tr&ecirc;n đời. Lấy Ch&uacute;a trời để biện minh cho t&ocirc;n gi&aacute;o v&agrave; c&ocirc;ng k&iacute;ch thậm ch&iacute; g&acirc;y xung đột với c&aacute;c cộng đồng kh&aacute;c. Con người đang trở l&ecirc;n &iacute;ch kỷ trong những vấn đề nhỏ nhặt m&agrave; qu&ecirc;n đi những vấn đề đe dọa to lớn ph&iacute;a trước. Ch&uacute;ng ta đang đi t&igrave;m &yacute; nghĩa cuộc sống của m&igrave;nh qua d&acirc;n tộc, qua t&ocirc;n gi&aacute;o, qua s&ugrave;ng t&iacute;n, qua ảo tưởng của bản th&acirc;n v&agrave;o ch&iacute;nh m&igrave;nh v&agrave; d&acirc;n tộc, t&ocirc;n gi&aacute;o của m&igrave;nh, nhưng lại qu&ecirc;n đi &yacute; nghĩa thực sự của cuộc đời.</p> <p><img class=" wp-image-5336 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21_6.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21_6" width="702" height="395" /></p> <p style="text-align: justify;">Harari tin rằng thực ra con người tồn tại kh&ocirc;ng v&igrave; một &yacute; nghĩa g&igrave; m&agrave; ch&uacute;ng ta nghĩ ra. Ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng tồn tại để bảo vệ một t&ocirc;n gi&aacute;o g&igrave;, kh&ocirc;ng tồn tại bỏi v&igrave; một d&acirc;n tộc n&agrave;o, bởi kh&ocirc;ng c&oacute; n&oacute;, kh&ocirc;ng c&oacute; ch&uacute;ng ta th&igrave; thế giới vẫn thế th&ocirc;i. Ch&uacute;ng ta cũng chẳng tồn tại v&igrave; m&igrave;nh, bởi chẳng c&oacute; sự g&igrave; tr&ecirc;n đời l&agrave; vĩnh hằng. L&iacute; do tồn tại duy nhất của ch&uacute;ng ta l&agrave; sống cuộc sống của ch&uacute;ng ta ở thực tại m&agrave; th&ocirc;i.</p> <h2>Con người cần l&agrave;m g&igrave;?</h2> <p style="text-align: justify;">Mặc d&ugrave; t&ecirc;n của cuốn s&aacute;ch l&agrave; 21 b&agrave;i học tuy nhi&ecirc;n, thực chất n&oacute; đ&uacute;ng hơn l&agrave; 19 lời cảnh tỉnh v&agrave; 2 b&agrave;i học m&agrave; th&ocirc;i. Đ&oacute; l&agrave; những lời cảnh tỉnh về thế giới, về những mối nguy của nh&acirc;n loại, những thứ xưa cũ ch&uacute;ng ta vẫn đang hiểu lầm hoặc cố t&igrave;nh lợi dụng. V&agrave; 2 b&agrave;i học s&acirc;u sắc đ&oacute; l&agrave; c&aacute;ch thức gi&aacute;o dục của ch&uacute;ng ta v&agrave; &yacute; nghĩa cuộc đời của ch&uacute;ng ta.</p> <p style="text-align: justify;">Thế kỷ mới đ&ograve;i hỏi ở con người kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; kiến thức m&agrave; l&agrave; những kỹ năng mềm để nhanh ch&oacute;ng th&iacute;ch ứng với sự thay đổi bao gồm: Tư duy phản biện (critical thinking), Giao tiếp (communication), Hợp t&aacute;c (collaboration) v&agrave; s&aacute;ng tạo (creative). Việc gi&aacute;o dục con người sẽ cần chuyển trọng t&acirc;m từ việc nhồi nh&eacute;t kiến thức sang ph&aacute;t triển c&aacute;c kỹ năng th&iacute;ch nghi với sự học tập nhanh ch&oacute;ng của thời đại mới, kỹ năng chọn lọc những th&ocirc;ng tin c&oacute; &iacute;ch m&agrave; ch&uacute;ng ta được tiếp cận. Đ&oacute; l&agrave; những g&igrave; con người cần để t&igrave;m được &yacute; nghĩa cuộc sống của bản th&acirc;n.</p> <p><img class="size-full wp-image-5334 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21" width="640" height="439" /></p> <p style="text-align: justify;">Một &yacute; nghĩa của sự tồn tại ch&iacute;nh l&agrave; hiện tại. L&agrave; sự trải nghiệm hiện tại của ch&iacute;nh bản th&acirc;n mỗi ch&uacute;ng ta. Ch&uacute;ng ta kh&ocirc;ng sống v&igrave; ai hết, kh&ocirc;ng sống v&igrave; bất kỳ &yacute; tưởng hay c&acirc;u chuyện n&agrave;o của người kh&aacute;c, kể cả ch&iacute;nh ch&uacute;ng ta. Bởi thực ra, trong vũ trụ rộng lớn n&agrave;y, con người chỉ như tập hợp của những hạt ph&acirc;n tử lu&ocirc;n lu&ocirc;n biến động m&agrave; th&ocirc;i. C&aacute;c quốc gia rồi sẽ ti&ecirc;u biến, c&aacute;c t&ocirc;n gi&aacute;o cũng kh&ocirc;ng vĩnh hằng, ngay cả danh tiếng đ&oacute;ng g&oacute;p của ch&uacute;ng ta chăng nữa. Chắc giờ n&agrave;y cũng chẳng ai nhận ra t&ecirc;n của người Homo Sapiens đầu ti&ecirc;n tạo ra lửa đ&acirc;u. Thứ duy nhất thực sự tồn tại ch&iacute;nh l&agrave; vũ trụ, ch&iacute;nh l&agrave; khoảnh khắc hiện tại.</p> <p style="text-align: justify;">C&oacute; lẽ đ&ocirc;i ch&uacute;t lấn cấn c&oacute; lẽ l&agrave; tư tưởng qu&aacute; ho&agrave;i nghi v&agrave; thiếu niềm tin của t&aacute;c giả. Nhưng 21 b&agrave;i học của thế kỷ 21 vẫn c&oacute; thể coi l&agrave; một si&ecirc;u phẩm về lịch sử, ch&iacute;nh trị. Noah Harari đ&atilde; nh&igrave;n nhận bao qu&aacute;t những vấn đề lớn nhất v&agrave; n&oacute;ng nhất của nh&acirc;n loại hiện nay. &Ocirc;ng biết những vấn đề đ&oacute; đang ở đ&acirc;u tr&ecirc;n tấm bản đồ to&agrave;n cầu v&agrave; những cơn b&atilde;o, cơn đại hồng thủy đang r&igrave;nh rập ở đ&oacute;. Harari tr&igrave;nh b&agrave;y những vấn đề ấy bằng phương ph&aacute;p biện giải nh&acirc;n quả, c&ugrave;ng với ph&acirc;n t&iacute;ch định lượng c&aacute;c biến cố x&atilde; hội đang xảy ra l&agrave;m cho những điều đề cập hết sức thuyết phục đến người đọc. Trong ngồn ngộn dữ liệu với đan xen chằng chịt c&aacute;c mối quan hệ, bạn đọc vẫn t&igrave;m thấy được cảm gi&aacute;c th&iacute;ch th&uacute; v&agrave; bị hấp dẫn với ng&ocirc;n ngữ diễn đạt: trong s&aacute;ng, logic v&agrave; cả d&iacute; dỏm hồn nhi&ecirc;n với h&agrave;ng loạt c&acirc;u hỏi đanh th&eacute;p, kiểu như: "sự nổi l&ecirc;n của Donald Trump n&oacute;i l&ecirc;n điều g&igrave;? Ta c&oacute; thể l&agrave;m g&igrave; với vấn nạn "tin giả"? Tại sao nền d&acirc;n chủ tự do lại l&acirc;m v&agrave;o khủng hoảng? Ch&uacute;a đ&atilde; trở lại rồi chăng?" hay "Một cuộc thế chiến mới đang đến? Nền văn minh n&agrave;o thống trị thế giới: Phương T&acirc;y, Trung Quốc hay Hồi gi&aacute;o? Ch&acirc;u &Acirc;u c&oacute; n&ecirc;n mở cửa cho người nhập cư? Chủ nghĩa d&acirc;n tộc c&oacute; giải quyết đươc c&aacute;c vấn đề bất b&igrave;nh đẳng v&agrave; biến đổi kh&iacute; hậu kh&ocirc;ng? Ta n&ecirc;n l&agrave;m g&igrave; với chủ nghĩa khủng bố".</p> <p style="text-align: justify;">H&agrave;ng loạt c&aacute;c vấn đề của nh&acirc;n loại, v&agrave; với ch&iacute;nh bản th&acirc;n của mỗi ch&uacute;ng ta đều được nh&igrave;n nhận một c&aacute;ch thấu đ&aacute;o v&agrave; hết sức chi tiết, nhưng lại kh&ocirc;ng thiếu phần gợi mở. T&aacute;c giả kh&ocirc;ng đưa ra ch&iacute;nh x&aacute;c những b&agrave;i học qu&aacute; cụ thể cho tất cả ch&uacute;ng ta m&agrave; &ocirc;ng dừng lại ở mức gợi mở những g&igrave; m&agrave; con người n&ecirc;n suy nghĩ, n&ecirc;n đi đến. Một t&aacute;c phẩm đ&aacute;ng để mỗi người ch&uacute;ng ta đều cần suy ngẫm. Ch&uacute;ng ta l&agrave; ai, thế giới sẽ đến đ&acirc;u?....</p> <p><img class="size-full wp-image-5335 aligncenter" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" src="../../wp-content/uploads/2020/02/21-b&agrave;i-học-cho-thế-kỉ-21_1.jpg" alt="21 b&agrave;i học cho thế kỉ 21_1" width="649" height="435" /></p> <h2>T&aacute;c giả, t&aacute;c phẩm</h2> <ul> <li class="dataattr">T&aacute;c giả: Yuval Noah Harari</li> <li class="dataattr">Dịch giả: Dương Ngọc Tr&agrave;</li> <li class="dataattr">Nh&agrave; xuất bản: Thế Giới</li> <li>Số trang: 224</li> <li>K&iacute;ch thước: 15.5 x 24cm</li> <li>Ng&agrave;y ph&aacute;t h&agrave;nh: 02-10-2019</li> </ul> <p><strong>XEM TH&Ecirc;M:&nbsp;<a href="../../review-sach-nha-gia-kim-hay-uoc-mo-hay-dai-kho/" target="_blank" rel="noopener">[Review s&aacute;ch] Nh&agrave; giả kim: H&atilde;y ước mơ, h&atilde;y dại khờ</a></strong></p> <hr /> <p style="text-align: center;"><em><strong>Fanpage Facebook:</strong>&nbsp;<a href="https://www.facebook.com/tek4.vn/">TEK4.VN</a></em>&nbsp;</p> <p style="text-align: center;"><em><strong>Tham gia cộng đồng để chia sẻ, trao đổi v&agrave; thảo luận:</strong>&nbsp;<a href="https://www.facebook.com/groups/tek4.vn/">TEK4.VN - Học Lập Tr&igrave;nh Miễn Ph&iacute;</a></em></p>